Wet Bibob: Regelgeving om rekening mee te houden

1 september 2017 | Wendy Franken

Iedere (startende) ondernemer krijgt te maken met een wirwar aan wet- en regelgeving. De meeste ondernemers die dit artikel lezen hebben ook te maken met de Wet Bibob (bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur).

Wat is de Wet Bibob?

Artikel 3 van deze wet omschrijft dat bestuursorganen een (horeca)vergunning kunnen weigeren of intrekken, indien ernstig gevaar bestaat dat de beschikking mede zal worden gebruikt om:
a. uit gepleegde strafbare feiten verkregen of te verkrijgen, op geld waardeerbare voordelen te benutten, of 
b. strafbare feiten te plegen.

Hoe werkt deze wet in de praktijk?

De uitvoering van deze wet verschilt per gemeente. Er bestaan verschillende instanties die zich bezighouden met de invulling van de Bibob. Ook zijn er veel organisaties ontstaan die zich bedrijfsmatig bezighoudt met de Bibob: van opleidingsinstituten tot advocatenkantoren. Het is dan ook niet vreemd dat veel (startende) ondernemers moeilijk grip krijgen op deze regelgeving. Dit terwijl de praktische uitwerking van deze wet enorme gevolgen kan hebben voor de bedrijfsvoering.

In geval van een negatieve uitkomst kan immers een vergunning ofwel niet worden verleend, ofwel worden ingetrokken. Gezien deze gevolgen mag je verwachten dat er zer zorgvuldig wordt omgesprongen met deze macht. 

Het onderzoek naar 'ernstig gevaar'

In de praktijk onderzoeken bestuursorganen echter eerst zelf of er “ernstig gevaar” bestaat. Pas indien de ambtenaren er zelf niet uit komen wordt deze vraag voorgelegd aan het Landelijk Bureau Bibob (LBB), van de screeningsautoriteit Justis. Om de onafhankelijkheid van deze instantie te waarborgen is er een kwaliteitscommissie ingericht die toezicht houdt op de rapportages. Deze kwaliteitscommissie bestaat uit (gewezen) (semi)ambtenaren. 

Bibob in 2016

In 2016 heeft het LBB bijna 300 aanvragen (voornamelijk inzake horeca) behandeld. Het LBB concludeerde in 2016 116 maal een ernstig gevaar, in 28 gevallen een mindere mate van gevaar en 93 keer concludeerde het LBB dat er geen gevaar in de zin van de Wet Bibob is gebleken.

Wet Bibob en regulier (straf)recht

In het reguliere strafrecht/ fiscaal/civiele recht geldt dat men onschuldig is totdat het tegeldeel is bewezen. Onder de Wet Bibob is het echter zo, dat een vergunning kan worden geweigerd of ingetrokken indien “ernstig gevaar bestaat dat de beschikking mede zal worden gebruikt om (...)”. Dit houdt alsdan een weigering of intrekking in op basis van een (nog niet verwezenlijkt) vermoeden. Dit staat in beginsel haaks op de onschuldpresumptie.

Een uitspraak van de Raad van State van 10 mei 2017 (ECLI:NL:RVS:2017:1218) bevestigt deze gedachtegang. In de betreffende uitspraak is bevestigd, dat:
- LBB ook negatief kan oordelen indien een aanvrager een zakelijk samenwerkingsverband had met  vennootschappen die vermoedelijk strafbare feiten hadden begaan;
- dit oordeel ook in stand blijft indien het mogelijke samenwerkingsverband al is beëindigd;
- niet vereist is dat de strafbare feiten zijn gepleegd door werknemers van de aanvrager, of dat er  enig gezag bestond over de handelingen. 

Verder is nogmaals bevestigd dat bestuursorganen in beginsel mogen uitgaan van de expertise van het LBB.

Stel dat...

Op deze wijze zou het hypothetisch kunnen voorkomen dat een vergunninghouder op basis van een vermoeden van een (aankomend) strafbaar feit, gedurende het strafrechtelijke onderzoek wordt geconfronteerd met een intrekking van de verleende vergunning op basis van de Wet Bibob. Het is daarbij denkbaar dat het strafrechtelijke onderzoek onverrichter zake zou worden gesloten, terwijl deze ondernemer zijn bedrijfsvoering tussentijds heeft moeten beëindigen wegens het ontbreken van de benodigde vergunning(en).

Blik op de toekomst 

In ‘Het Bibob-advies’ van Jusitis van mei 2017 wordt een wijziging van de Wet Bibob aangekondigd.

Bekeken wordt onder meer op welke wijze de informatiepositie van bestuursorganen ten behoeve van het eigen onderzoek kan worden verbeterd. Men denkt aan de mogelijkheid om uitgebreider naslag te doen in het Justitieel Documentatiesysteem. De verwachting is dat het LBB hierdoor beter in staat zal zijn om zakelijke samenwerkingsverbanden en mogelijke stroman-constructies te achterhalen. 

“Ook hebben provincies aandacht gevraagd voor de beperkingen die in het Besluit Bibob zijn opgenomen ten aanzien van de sectoren die wat betreft overheidsopdrachten (o.a. aanbestedingen) onder de reikwijdte van de Wet Bibob vallen. Er zal worden gekeken welke sectoren -naast bouw, milieu en ICT- nog meer onder de reikwijdte van de Wet Bibob zouden kunnen vallen.”

De overheid maakt aldus dankbaar gebruik van de sluiproutes in de Wet Bibob...

Wendy Franken
Met Recht Juridisch

Nieuwsbrief

Ontvang wekelijks onze nieuwsbrief!

Overig nieuws

Columns Starten in de horeca
Monique van Gevelt: gaat het nu werkelijk zo goed met de horeca?

Als ik de berichten in de media lees, dan zit de horeca in zijn gloriejaren. De omzet plust, kwartaal na kwartaal, en de bomen schijnen tot in de hemel te groeien. De cijfers van het CBS zijn dan ook lovend. Na de harde klap van 2008 zit de horeca ondertussen op het hoogst gemeten omzetniveau ooi...

Events Achtergronden
Groot succes voor horecavakbeurs HorecaEvenTT

De elfde editie van de horecavakbeurs HorecaEvenTT, die van 5 tot en met 7 februari in Assen werd gehouden, is op alle fronten een groot succes geweest. De beurs noteerde een bezoekersrecord – vooral op de maandag was het gigantisch druk – een deelnemersrecord en een beursoppervlakte die...

Regelgeving KHN
KHN stuurt brandbrief naar staatssecretaris VWS over verbod rookruimten in de horeca

De uitspraak van het gerechtshof Den Haag van 13 februari jl. betekent kort gezegd dat, op basis van een WHO-verdrag, rookruimten in horeca-inrichtingen niet langer zijn toegestaan. Dat zorgt voor grote onrust bij veel horecaondernemers, want de uitspraak heeft grote impact op de gastvrijheid e...

Food Achtergronden
Nieuw: Koreaans streetfood in Twentsche Foodhal

De Twentsche Foodhal opent in de komende weken drie nieuwe keukens, en breidt hiermee het aanbod in één klap flink uit. Vanaf dit weekend kun je als gast in de foodhal Koreaans streetfood bestellen. En in de eerste week van maart openen een Indiase keuken én een gloednieuw burge...

Interview KHN
De strijd tussen KHN en de marktleiders

In deze serie bespreekt De Restaurantkrant de hete hangijzers in de veranderlijke wereld van de horeca. In de eerste aflevering; de groeiende macht van Thuisbezorgd, IENS en Booking. De Koninklijke Horeca Nederland zet zich als brancheorganisatie in om een zo eerlijk mogelijk speelveld voor de hore...

Ontbijt Achtergronden
Croissantje onmisbaar bij Nederlands Valentijnsontbijt

De meeste Nederlanders worden op Valentijnsdag graag verrast met een klassiek croissantje, eitje en een glas sap. Dit blijkt uit een steekproef van slaapspecialist Bedden.nl onder 855 respondenten, waar werd gevraagd naar de Valentijnsgewoontes van Nederlandse koppels. Croissantje De absolute ...

Meer nieuws

Nieuwsbrief

Ontvang wekelijks onze nieuwsbrief!

Lees Nu
Nieuwsbrief ontvangen

Copyright 2018 - Uitgeverij PS

Uitgave door: